top of page

IZ- ZEBBUG

Il- Purċissjoni tal- Passjoni ta’

 

 

Sidna Ġesu’ Kristu, li aħna

nsejħula il- purċissjoni tal-

Ġimgħa l-Kbira, kellha l- bidu

 

tagħha fil- Parroċċa taż-

 

Żebbuġ, fi żmien il- Wisq Rev.

 

Kappillan Dun Anton Grima fis-

 

sena 1919. Meta dan il-

 

Kappillan ħa l- pussess ta’ din

 

 

il- parroċċa, fis- sena 1918,

 

 

huwa beda diversi inizjattivi

 

 

ġodda, u fosthom kienet il-

 

 

purċissjoni tal- Ġimgħa l- Kbira.

ħaġa ħafifa li tidħol għal din il- biċċa xogħol, għal diversi raġunijiet, iżda dan il- Kappillan ma' kien jaqta qalbu minn

 

 

xejn. Huwa beda biex jagħmel l- istatwi, w dak kollu li kien jirrikjedi għalihom. Huwa kkuntattja lill- istatwarju magħruf

 

 

Għawdxi Wistin Camilleri tal- Belt Vittorja, u dan indaħal għax- xogħol li jagħmel l- istatwi skond ix-xewqa tal- Kappillan

 

 

Grima u l- poplu Żebbuġi. Fi żmien qasir, Wistin Camilleri, jew kif kien aħjar magħruf Wistinu tal- Vari, għamel l- istatwi

 

 

kollha, jiġifieri dik ta’ Ġesu’ fl- Ort tal- Getsemani, Ġesu marbut mal- Kolonna, Ġesu Nkurunat bix- Xewk, Ġesu Mgħobbi

 

 

bis- Salib, il- Veronika, Ġesu Msallab, Ġesu Mejjet u Marija Santissima Addolorata. Għal dawn l- isatwi ħallsu diversi

 

 

benefatturi Żebbuġin. Milli jidher il- poplu Żebbuġi kollu ħa pjaċir b’ din l- inizjattiva li kien ħa l- Kappillan Dun Anton

 

 

Grima, għaliex kulħadd għen kemm felaħ biex isiru wkoll fi żmien relattivament qasir il- bradelli għall- istatwi l- ġodda. Xi

 

 

nies offrew sniedaq tal-ġewż u ta’ l- injam ta’ l- aħmar, u biċċiet ta’ njam ieħor, sabiex minnhom ikunu jistgħu isiru dawn

 

 

il- bradelli. Hekk ix- xogħol u l- ispejjeż tħaffu sew. Meta tlesta dan kollu, fil- parroċċa taż- Żebbuġ, saret għall- ewwel

darba il- purċissjoni u l- poplu ta’ dak iż- żmien offra s-sehem kollu tiegħu biex din il- purċissjoni setgħet verament

 

 

tirnexxi. Biex purċissjoni bħal din tkun tista ssir, trid ħafna nies, u ż- Żebbuġin ma' naqsux li lkoll jgħinu kemm jistgħu

 

 

ħalli ssir bis- serjeta’ u bl- akbar devozzjoni. Il- Parroċċa taż- Żebbuġ mhix xi parroċċa kbira, u għalhekk jekk ma jagħtix

 

 

sehem il- poplu kollu, ma tkunx tista ssir purċissjoni bħall din. Iżda l- poplu sa minn dak iż- żmien wera li jrid li ssir din il-

 

 

purċissjoni w ta' l- koperazzjoni kollha tiegħu għaliha. Il- Purċissjoni damet issir għal diversi snin, u ta’ kull sena din il-

 

 

purċissjoni kienet tkun mistennija. Ġara iżda, li fis- snin tletinijiet fil- parroċċa ingħata bidu għal- proġett kbir

 

 

w ambizzjuż - dak tat- tkabbir tal- Knisja. Matul dan il- perjodu l- istatwi ma' nsabilhomx post tajjeb għalihom u ħafna

 

 

minnhom ġratilhom ħsara irreparabbli w għalhekk il- purċissjoni sfortunatament waqfet u ma' baqgħetx issir. Mill- istatwi

 

 

tas- sett l- antik ( tal- 1919 ) baqgħu biss dik ta’ Ġesu Nkurunat bix- xewk, dik ta’ Maria Addolorata, il- Kurċifiss u dik ta’

 

 

Ġesu mejjet. L- oħrajn kollha raw it- tmiem tagħhom u sfortunatament ma' baqa’ l- ebda memorja tagħhom. Kella tkun is-

 

 

sena 1965, meta l- Parroċċa kellha tibda tara mill- ġdid din il- purċissjoni. L- Arċipriet ta’ dak iż- żmien Dun Alwiġ Vella,

 

 

f’din is-sena talab il- permess lill- Isqof Mons Ġużeppi Pace, biex ikun jista jerġgħa jorganizza mill- ġdid fil- Ġimgħa l-

 

 

Kbira, l- purċissjoni tal- Passjoni bl- erba’ statwi li kienu għadhom jeżistu. Mons Isqof, bil- pjaċir kollu ta l- permess

 

 

mitlub lill- Arċipriet Vella w fi żmien qasir, wara li dan ta’ l- aħħar għarraf lill- parruċċani b’din l- aħbar sabiħa, ġew

 

 

irranġati l- erba statwi msemmija biex setgħet issir il- purċissjoni bihom. Mal- Kurċifiss tpoġġew żewġ anġli w għal Ġesu

 

 

mejjet ġiet irranġata Urna proviżorja sakemm issir waħda ġdida kif narawha llum. F’ din is- sena, il -Parroċċa reġgħet

 

 

bdiet b’ ħafna ħeġġa torganizza din il- purċissjoni devota. Il- parruċċani wkoll riduha w ħadu pjaċir b’ din l- inizjattiva,

 

 

tant li f’ qasir żmien, inqalgħu benefatturi biex isiru l- istatwi kollha li kien jonqos. Infatti fis- sena 1966 kien hemm 6

 

 

statwi ġodda, dik ta’ Ġesu fl- Ort tal- Ġetsemani, dik ta’ Ġesu marbut mal- Kolonna, dik ta’ Ġesu mgħobbi bis- Salib, il-

 

 

Veronika w l- istatwi ta’ San Ġwann l- Appostlu w id- Duluri għall ma’ ġenb Ġesu Kurċifiss. Fis- sena ta’ wara, jiġifieri fis-

 

 

sena 1967, ġew irrestawrati l- istatwi l- qodma mill- istess statwarju Wistin Camilleri li għamel ukoll l- istatwa ta’ Marija

 

 

Madalena għal mal- Vara l-Kbira. L- entużjażmu tant kien kbir li fis- sena 1968 kellna x- xorti naraw statwa oħra, li hija

 

 

oriġinali u fl- istess ħin unika f’ Għawdex – l- istatwa ta’ l- Aħħar Cena ta’ Ġesu ma’ l- Appostli, li tikkonsisti f’ xejn anqas

 

 

minn tlettax -il statwa. Dawn l- istatwi kollha ġew imħallsin minn benefatturi żebbuġin li lkoll riedu jagħtu s- sehem sħiħ

 

 

tagħhom ħalli f’ dawn il- ġranet tal- Ġimgħa l-Kbira, il- Knisja Parrokkjali tkun imżejna bihom, u biex iktar ikollhom

 

 

purċissjoni li verament tixraq lir- raħal taż- Żebbuġ. Il- ġenerożita’ tal- poplu ma' waqfitx hawn. Minn dak inhar l’ hawn

 

 

saru diversi opri sbieħ biex ikomplu jsebbħu dawn l- istatwi. Saru l- bradelli kollha ġodda. Saru globi tal- ħġieġ li jżejnu 

 

 

l- bradelli. Saru Bandalori tal- bellus fin u rrakkmati bid- deheb u saru wkoll sett fanali għal ma' kull statwa li jiġu

 

 

merfugħa mit- tfal. Maż-żmien il- purċissjoni kompliet tiġi żviluppata f’ dawk li huma persunaġġi bibliċi, suldati rumani

 

 

w tfal iġorru simboli w oġġetti tal- passjoni. Fil- purċissjoni ma' jonqsux ukoll dawk li b’ wiegħda jew b’ penitenza jġorru

 

 

slaleb jew ktajjen ma’ tul il- purċissjoni kollha. Karatteristika oħra li ddaħħlet lejn il- bidu tal- parrokat ta’ l- Arċipriet il-

 

 

Kan. Dun Emmanuel Saliba ( 1997 ) huma l- ħwejjeġ tan- newl lokali li jinsabu fuq l- istatwi kollha tal- Purċissjoni tal-

 

 

Ġimgħa Mqaddsa - ħaġa li tkompli tagħmel din il- purċissjoni unika fil- gżejjer Maltin. Is- sett ta’ l- istatwi f’ din il-

 

 

purċissjoni ħarġu mill- idejn ta’ l- istess statwarju, l- magħruf Kav. Agostino Camilleri w huma ta’ għamla tradizzjonali. 

Il- Purcissjoni Tal- Gimgha Mqaddsa Fiz- Zebbug,Tohrog Il- Gimgha 30 Ta' Marzu Fil- 18.00

L- informazzjoni rigward iz- Zebbug mehudha mis- sit: www.zebbugparish.com

Il- Vari Tal- Gimgha Mqaddsa

         Fil- Gzejjer Maltin

Vara ta' manikini tal- kartapesta li nhadmet minn Wistin Camilleri fl- 1968. L- unika vara ohra li turi l- istess episodju qieghda f' Hal- Qormi ( saret 1961 ) li, pero, hi mqassma fit- tul filwaqt li din il- vara hi mqassma fil- wisgha. Il- benefatturi ta' din il- vara kienu: Salvu w Katerina Cefai; Anton u 

Dilora Camilleri; Guzeppi w Vangela Cini; Baskal u Beatrice Vella; Guzeppi w Marija Farrugia; Anglu Dimech; Frangisku Cini; Carmelo Vella; Fortunato Cini; Cirillo Saliba; Anton Cassar; Guzeppi Zahra; Carmelo Cini w Guzeppi Buttigieg. Sal- 1988, il- figura ta' Kristu kienu jbiddlulha l- ilbies u jqeghdu f' idha bandalora flok il- kalci biex tirrapprezenta 'l Kristu Rxoxt. Dan ma baqax isir ghax saret vara tal- Irxoxt fl- 1989.

L- Ahhar Cena, bl- ilbies ta' qabel

L- ORT

L- AHHAR CENA

Il- vara prezenti tal- kartapesta, b' anglu pjuttost zghir qed jipprezenta l- kalci simbolikuw is- salib lil Gesu, hi xoghol ta' Wistin Camilleri fl- 1966. Hadet post il- vara precedenti, tal- istess statwarju fl- 1919, wara li din inqerdet fis- snin tletin. Il- benefatturi ta' dan il- grupp statwarju huma l- ahwa Guzeppi w Publiju Cini.

IL- MARBUT

Salvu Cefai, Victor Cini w il- familji taghhom huma l- benefatturi ta' din l- istatwa tal- kartapesta li nhadmet minn Wistin Camilleri fl- 1966 u  ġiet imbierka fl- istess sena mill- E.T. Mons Ġiuseppi Pace, dak inhar Isqof t’ Għawdex. Hadet post vara simili, li kienet saret mill- istess statwarju fl- 1919, li nqerdet fis- snin tletin. L-istatwa qiegħda fil-qagħda tradizzjonali, bil-figura ta’ Ġesu wieqfa, ftit inklinata lura, b’idejh marbuta 

warajh ma kolonna qasira. 

ECCE HOMO

Din il- vara ta' Gesu bilwieqfa nkurunat bix- xewk hija waħda mill-istatwi antiki li kienu saru fi żmien il- Kappillan Dun Anton Grima w kienet saret fil- kartapesta minn Wistin Camilleri fl- 1919 u ma gralhiex hsara fis- snin tletin ghax kienet tinzamm f' nicca. Il- benefattur taghha kien Frangisku Galea. Fl- 1967 u fl- 1989 sarilha xoghol ta' restawr minn Wistin Camilleri stess.

IR- REDENTUR

Din ir- rapprezentazzjoni ta' Gesu jaqa' taht it- toqol tas- salib inhadmet fil- kartapesta minn Wistin Camilleri fl- 1966 u ġiet imbierka fl- istess sena mill- E.T. Mons Isqof Gużeppi Pace. Il- vara precedenti, mill- istess statwarju fl- 1919, kienet inqerdet fis- snin tletin. Il- benefatturi huma l- koppja mizzewgin Carmela w Vitor Carnemolla. Din l-istatawa  ġiet irrestawrata riċentement mis- Sur Giovann Cassar minn Victoria. Il- libsa l- bajda 

IL- VERONIKA

giet mehjuta minn Katerina Cini.

Din il- vara tal- kartapesta saret fl- 1966 minn Wistin Camilleri biex tiehu post vara simili, mill- istess statwarju fl- 1919, li nqerdet fis- snin tletin. Il- benefatturi huma Lwigi Calleja w il- familja tieghu. L- istatwa ġiet imbierka mill- E.T. Mons Isqof Gużeppi Pace fl- istess sena tal- manifattura tagħha. Din l-istatwa wkoll ġiet irrestawrata mis-Sur Giovann Cassar minn Victoria. Il-velu tal-

Veronika ġie mpitter mill- ġdid dan l- aħħar mill- artist żebbuġi Victor Cini. 

IL- VARA L- KBIRA

Dan hu grupp ta' erba' elementi li saru fi tliet stadji, ghalkemm dejjem imsawrin fil- kartapesta minn Wistin Camilleri. Il- Kurcifiss, li kien sar a spejjez ta' Guzeppi Cefai, kien sar fl- 1919 fi żmien il-Kappillan Dun Anton Grima w skappa l- qerda tas- snin tletin. Dan kien ta’ kull sena jiġi armat fuq il-presbiterju tal- Knisja fil-jum tal- Ġimgħa l- Kbira, għall- priedka tat- Tlett Sigħat, li kienet issir fil-Ġimgħa l- Kbira minn  

Nofsinhar sat- Tlieta. Meta regghet bdiet issir il- purcissjoni fl- 1965, il- Kurcifiss kien intrama bejn zewg angli temporanjament izda fl- 1966 zdiedu l- figuri tal- Madonna w San Gwann li l- ispejjez taghhom thallsu minn Guzeppi Saliba w Gammari' Calleja. Dawn ġew imbierka mill- E.T. Mons Isqof Ġużeppi Pace. Fl- 1967, zdiedet il- figura ta' Marija Maddalena taht is- salib li thallset mill- koppja Saliba. Fl- 1967, kien sar xoghol ta' restawr fuq il- Kurcifiss.

IL- MONUMENT

l- istatwa ta' Gesu Mejjet issawret fil- kartapesta  minn Wistin Camilleri fl- 1920 fi żmien il- Kappillan Grima. Maż-żmien l- urna oriġinali tiegħu kienet spiċċat għal kollox imma ġiet salvata l- istatwa li eventwalment ġiet irrestawrata meta reġgħet bdiet issir il-purċissjoni fl- 1965. Fl- istess zmien saret  

urna provizorja li baqghet tintuza sal- 1977. Imbaghad inhadmet l- urna prezenti tal- injam illustrat minn Toni Mallia w ibnu Guzeppi fuq disinn ta' Monsinjur Mikiel Angelo Apap. Wara li saret din l- urna ġiet irranġata niċċa mdaqqsa fil- knisja, fil- kappella tal- Kunċiżżjoni, biex dan il- monument jiġi gawdut is-sena kollha 

ID- DULURI

Din il- vara tal- kartapesta li turi lill- Marija Addolorata bilwieqfa ssawret fl- 1919 minn Wistin Camilleri u li reġa rrestawraha mill-ġdid fl- 1966. Kien hallas l- ispejjez Mikiel Galea. Dil- vara regghet giet restawrata  riċentement mis- sur Giovann Cassar minn Victoria fl- 1991.

L- informazzjoni rigward il- vari mehuda mill- ktieb, Il- Vari tal- Gimgha Mqaddsa fil- gzejjer Maltin ta' Joseph F. Grima w mis- sit: www.zebbugparish.com

Vari Antiki Fiz- Zebbug

F' dawn is- sett ta' ritratti qeghdin naraw l- istatwi kif kienu jintlibsu qabel, b' ilbies tal- Bellus fejn illum inbidel ma lbies tan- newl.

Dawn ir- ritratti mehudin mill- pagna ta' Facebook: Marci Funebri, Funeral Marches, Marchas Funebres 

Copyright   2017.  All Rights Reserved.  Website designed by Wayne Mallia.                                                 Contact Us: 9917 2787 or email on waynemallia80@gmail.com

bottom of page